Home » benh-than-kinh
Chữa mất ngủ bằng canh rau Nhút non
Mất ngủ còn gọi là rối loạn giấc ngủ, là một tình trạng tưởng chừng không nguy hiểm nhưng có nguy cơ bào mòn thể lực và thần kinh âm thầm, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Khi mất ngủ, cơ thể không có thời gian bù đắp lại năng lượng mất đi trong ngày làm việc trước đó. Nhiều người đã thường xuyên rơi vào tình trạng này, kể cả khi thực hiện “phương pháp đếm cừu” từ 1 – 100 để cơ thể mệt mỏi, mau buồn ngủ, nhưng vẫn không ngủ được.
Trung bình một người lớn ngủ từ 4 – 8 giờ. Nhưng đánh giá giấc ngủ không chỉ dựa vào số giờ ngủ mà còn tuỳ thuộc vào chất lượng giấc ngủ, tức là cảm giác thoải mái và đủ sức để phục vụ cho một ngày làm việc tiếp theo. Nếu một người dù ngủ được tám giờ một đêm nhưng sáng hôm sau vẫn có cảm giác mệt mỏi, uể oải thì coi như giấc ngủ chưa đạt chất lượng. Ngược lại, dù ngủ chỉ năm giờ nhưng cơ thể sảng khoái và vui vẻ để bắt đầu một ngày làm việc mới thì giấc ngủ đạt yêu cầu.
Vì đâu ta mất ngủ?
Có nhiều yếu tố và nguyên nhân gây nên chứng mất ngủ:
Yếu tố bên ngoài: căng thẳng trong công việc hoặc tài chính; xung đột với người chung quanh; sự cố lớn trong cuộc sống; mệt mỏi do công việc hoặc làm việc theo ca – kíp.
Có những bệnh lý nội khoa về tim mạch (mạch vành, loạn nhịp tim, suy tim); hô hấp (hen phế quản, ngưng thở khi ngủ); đau mạn tính; bệnh nội tiết (đái tháo đường, cường giáp); tiêu hoá (viêm – loét dạ dày, viêm dạ dày – thực quản trào ngược); thần kinh (Parkinson, động kinh) và phụ nữ đang mang thai.
Tâm thần kinh: rối loạn tính cách (trầm cảm, loạn thần); rối loạn lo âu; hội chứng cai thuốc, rượu.
Mất ngủ do sử dụng một số thuốc: chống động kinh; hạ huyết áp nhóm ức chế giao cảm; lợi tiểu hoặc nhóm steroid, thuốc hưng phấn thần kinh.
Tuỳ mức độ và nguyên nhân của mất ngủ, y học hiện đại có nhiều thế hệ thuốc từ thuốc kháng histamine tại thụ thể H1 thế hệ 1 đến thuốc an thần gây ngủ để điều trị chứng mất ngủ, tuy nhiên nếu sử dụng kéo dài thường có những phản ứng ngoài ý muốn nhất định.
Vài biện pháp giúp cải thiện giấc ngủ
Trong y học cổ truyền, với các biện pháp không dùng thuốc cũng như dùng thuốc, đều có thể giúp cải thiện đáng kể giấc ngủ:
Không dùng thuốc: tập thói quen nên ngủ và thức vào một thời điểm nhất định trong đêm; Không nên ngủ vào buổi trưa quá dài (trung bình 15 – 30 phút là đủ); phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng (không có quá nhiều vật, sách vở…), ánh sáng phù hợp (không quá sáng); không ăn quá no hoặc ngược lại bị quá đói sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ; tránh uống trà, càphê đậm đặc vài giờ trước khi ngủ; tập thở sâu, đặc biệt thở cơ hoành (thở vào sâu, bụng di động theo nhịp thở trong khi hạn chế cử động của lồng ngực: vai không nhấc lên, cơ cổ, cơ ngực không co kéo mạnh); tập thư giãn (nằm thả lỏng các cơ từ mặt, cổ, ngực, bụng, tay, chân; không nghĩ ngợi miên man.
Tập trung tư tưởng theo dõi vào động tác hít vào thở ra đều đặn. Tự nhủ rằng tay chân và toàn thân có cảm giác nặng ấm. Thực hiện tốt thư giãn, giấc ngủ sẽ dễ dàng có chất lượng); day ấn một số huyệt có tác dụng dịu sự căng thẳng và an thần như: huyệt ấn đường (điểm giữa hai đầu trong chân mày), huyệt an miên (điểm sau trái tai khoảng 1,5cm), huyệt nội quan (điểm giữa hai gân cơ trên nếp gấp cổ tay khoảng 3cm), huyệt tam âm giao (điểm trên chỗ cao nhất của mắt cá trong khoảng 4cm, sát bờ sau xương chày), huyệt túc tam lý (dưới góc dưới xương bánh chè khoảng 4cm, phía ngoài bờ trước xương chày). Xoa nóng bàn chân cả mặt lòng và mặt lưng, hoặc ngâm bàn chân trong nước ấm khoảng 50oC.
Sử dụng thuốc: một số dược liệu dễ tìm quanh ta có tác dụng trấn tĩnh, giúp dễ ngủ như rau nhút (rau nhút non được sử dụng nấu canh với cá, thịt, tôm...); củ sen (là phần cây nằm dưới bùn có tác dụng an thần, bổ dưỡng...); hạt sen (có nhiều chất dinh dưỡng và an thần kinh); tâm sen (phần lõi màu xanh nằm giữa hạt sen, có tác dụng chống hồi hộp, mất ngủ); củ súng (có lợi cho người suy nhược tâm – thần kinh, rối loạn giấc ngủ); nhãn nhục (nấu nước hoặc kết hợp hạt sen, táo nấu chè giúp dễ ngủ); lá vong nem (có tác dụng an thần mạnh khi hấp vào nồi cơm hoặc luộc hay nấu chung với vài vị thuốc khác); lạc tiên (bộ phận dùng là lá và thân, có tác dụng an thần kinh, giúp tăng chất lượng giấc ngủ); ăn hoặc uống nước ép quả cà chua, càrốt, quả bơ, trái khóm, chuối… vì có chứa nhiều vitamin B2, B3, B6, C… giúp cơ thể tạo được chất serotonin, một neurohormone giúp ngủ.
Xem thêm…
Khi mất ngủ, cơ thể không có thời gian bù đắp lại năng lượng mất đi trong ngày làm việc trước đó. Nhiều người đã thường xuyên rơi vào tình trạng này, kể cả khi thực hiện “phương pháp đếm cừu” từ 1 – 100 để cơ thể mệt mỏi, mau buồn ngủ, nhưng vẫn không ngủ được.
Trung bình một người lớn ngủ từ 4 – 8 giờ. Nhưng đánh giá giấc ngủ không chỉ dựa vào số giờ ngủ mà còn tuỳ thuộc vào chất lượng giấc ngủ, tức là cảm giác thoải mái và đủ sức để phục vụ cho một ngày làm việc tiếp theo. Nếu một người dù ngủ được tám giờ một đêm nhưng sáng hôm sau vẫn có cảm giác mệt mỏi, uể oải thì coi như giấc ngủ chưa đạt chất lượng. Ngược lại, dù ngủ chỉ năm giờ nhưng cơ thể sảng khoái và vui vẻ để bắt đầu một ngày làm việc mới thì giấc ngủ đạt yêu cầu.
Vì đâu ta mất ngủ?
Có nhiều yếu tố và nguyên nhân gây nên chứng mất ngủ:
Yếu tố bên ngoài: căng thẳng trong công việc hoặc tài chính; xung đột với người chung quanh; sự cố lớn trong cuộc sống; mệt mỏi do công việc hoặc làm việc theo ca – kíp.
Có những bệnh lý nội khoa về tim mạch (mạch vành, loạn nhịp tim, suy tim); hô hấp (hen phế quản, ngưng thở khi ngủ); đau mạn tính; bệnh nội tiết (đái tháo đường, cường giáp); tiêu hoá (viêm – loét dạ dày, viêm dạ dày – thực quản trào ngược); thần kinh (Parkinson, động kinh) và phụ nữ đang mang thai.
Tâm thần kinh: rối loạn tính cách (trầm cảm, loạn thần); rối loạn lo âu; hội chứng cai thuốc, rượu.
Mất ngủ do sử dụng một số thuốc: chống động kinh; hạ huyết áp nhóm ức chế giao cảm; lợi tiểu hoặc nhóm steroid, thuốc hưng phấn thần kinh.
Tuỳ mức độ và nguyên nhân của mất ngủ, y học hiện đại có nhiều thế hệ thuốc từ thuốc kháng histamine tại thụ thể H1 thế hệ 1 đến thuốc an thần gây ngủ để điều trị chứng mất ngủ, tuy nhiên nếu sử dụng kéo dài thường có những phản ứng ngoài ý muốn nhất định.
Rau nhút non nấu canh là “món ăn bài thuốc” cải thiện đáng kể giấc ngủ.
Vài biện pháp giúp cải thiện giấc ngủ
Trong y học cổ truyền, với các biện pháp không dùng thuốc cũng như dùng thuốc, đều có thể giúp cải thiện đáng kể giấc ngủ:
Không dùng thuốc: tập thói quen nên ngủ và thức vào một thời điểm nhất định trong đêm; Không nên ngủ vào buổi trưa quá dài (trung bình 15 – 30 phút là đủ); phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng (không có quá nhiều vật, sách vở…), ánh sáng phù hợp (không quá sáng); không ăn quá no hoặc ngược lại bị quá đói sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ; tránh uống trà, càphê đậm đặc vài giờ trước khi ngủ; tập thở sâu, đặc biệt thở cơ hoành (thở vào sâu, bụng di động theo nhịp thở trong khi hạn chế cử động của lồng ngực: vai không nhấc lên, cơ cổ, cơ ngực không co kéo mạnh); tập thư giãn (nằm thả lỏng các cơ từ mặt, cổ, ngực, bụng, tay, chân; không nghĩ ngợi miên man.
Tập trung tư tưởng theo dõi vào động tác hít vào thở ra đều đặn. Tự nhủ rằng tay chân và toàn thân có cảm giác nặng ấm. Thực hiện tốt thư giãn, giấc ngủ sẽ dễ dàng có chất lượng); day ấn một số huyệt có tác dụng dịu sự căng thẳng và an thần như: huyệt ấn đường (điểm giữa hai đầu trong chân mày), huyệt an miên (điểm sau trái tai khoảng 1,5cm), huyệt nội quan (điểm giữa hai gân cơ trên nếp gấp cổ tay khoảng 3cm), huyệt tam âm giao (điểm trên chỗ cao nhất của mắt cá trong khoảng 4cm, sát bờ sau xương chày), huyệt túc tam lý (dưới góc dưới xương bánh chè khoảng 4cm, phía ngoài bờ trước xương chày). Xoa nóng bàn chân cả mặt lòng và mặt lưng, hoặc ngâm bàn chân trong nước ấm khoảng 50oC.
Sử dụng thuốc: một số dược liệu dễ tìm quanh ta có tác dụng trấn tĩnh, giúp dễ ngủ như rau nhút (rau nhút non được sử dụng nấu canh với cá, thịt, tôm...); củ sen (là phần cây nằm dưới bùn có tác dụng an thần, bổ dưỡng...); hạt sen (có nhiều chất dinh dưỡng và an thần kinh); tâm sen (phần lõi màu xanh nằm giữa hạt sen, có tác dụng chống hồi hộp, mất ngủ); củ súng (có lợi cho người suy nhược tâm – thần kinh, rối loạn giấc ngủ); nhãn nhục (nấu nước hoặc kết hợp hạt sen, táo nấu chè giúp dễ ngủ); lá vong nem (có tác dụng an thần mạnh khi hấp vào nồi cơm hoặc luộc hay nấu chung với vài vị thuốc khác); lạc tiên (bộ phận dùng là lá và thân, có tác dụng an thần kinh, giúp tăng chất lượng giấc ngủ); ăn hoặc uống nước ép quả cà chua, càrốt, quả bơ, trái khóm, chuối… vì có chứa nhiều vitamin B2, B3, B6, C… giúp cơ thể tạo được chất serotonin, một neurohormone giúp ngủ.
15 nguyên nhân chính dẫn đến triệu chứng đau đầu
Những cơn đau đầu thường không gây hậu quả nghiêm trọng nhưng nó khiến bạn thật khó chịu và ảnh hưởng đến công việc cũng như cuộc sống của bạn. Để làm giảm các cơn đau đầu tức thì, bạn thường sử dụng các loại thuốc giảm đau. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc sẽ mang lại cho bạn những tác dụng phụ khó lường. Vì vậy, cách tốt nhất là bạn hãy tìm cách loại bỏ các tác nhân gây nên chứng đau đầu dưới đây.
Công việc
Công việc là một trong những nguyên nhân lớn khiến bạn đau đầu. Bất kỳ điều gì làm tăng mức độ stress đều có thể gây ra chứng đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu. Đối với chứng đau đầu do căng thẳng, bệnh xảy ra khi các đường truyền dẫn thần kinh trong não trở nên nhạy cảm hơn. Còn chứng đau nửa đầu lại xuất hiện do những thay đổi bên trong não.
Thời tiết nóng
Khi nhiệt độ lên cao, chứng đau nửa đầu hoặc các chứng đau đầu khác cũng sẽ phát triển theo. Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, nguy cơ đau đầu sẽ tăng thêm 7% nếu nhiệt độ tăng thêm 90F.
Cà phê
Cà phê làm co thắt các mạch máu và gây ra hiện tượng đau đầu. Vậy nếu bạn là một "tín đồ" của cà phê nhưng lại hay bị đau đầu thì cách duy nhất là phải tiết chế nhu cầu, giảm cả về chất và lượng cà phê bạn uống mỗi ngày.
Nồng độ cồn cao
Rượu làm cơ thể bạn bị mất nước và giảm lượng đường trong máu, làm giãn nở mạch máu. Uống nhiều nước có thể xử lý được hiện tượng này.
Mùi hương đậm đặc
Những mùi đậm đặc, thậm chí là mùi dễ chịu, cũng có thể là nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu ở nhiều người, bởi mùi hương có thể gây kích thích hệ thần kinh. Những loại mùi có thể gây ra chứng đau nửa đầu gồm có sơn, nước hoa và một số loại hoa...
Phụ kiện của tóc
Cách trang điểm cho tóc cũng có thể là nguyên nhân khiến bạn đau đầu. Buộc tóc đuôi ngựa chặt có thể làm căng các mô liên kết trong da đầu. Đeo băng đô, tết bím, đội mũ chật cũng gây ra hậu quả tương tự. Nếu đây là nguyên nhân khiến bạn đau đầu thì hãy để tóc tự nhiên. Điều này có thể giúp bạn nhanh chóng giảm đau.
Hút thuốc
Hút thuốc là một nguyên nhân gây đau đầu, không chỉ ở người hút mà cả người ngửi mùi thuốc lá. Khói thuốc chứa chất nicotine vốn làm co các mạch máu trong não. Từ bỏ thuốc lá hoặc giảm sự tiếp xúc với khói thuốc có tác dụng chữa trị cơn đau đầu từng chùm (một loại đau đầu rất dữ dội tại một bên diễn ra nhiều lần) rất hiệu quả.
Bỏ bữa
Đau đầu do bị đói thường không rõ ràng. Nếu bạn bỏ bữa, có thể đầu bạn sẽ bị đau trước khi bạn nhận ra mình đang đói. Nguyên nhân là do lượng đường trong máu giảm. Tuy nhiên, không phải vì thế mà bạn tìm cách khắc phục cơn đau đầu loại này bằng cách ăn một thanh kẹo.
Thay đổi giờ ngủ
Nhịp sinh học sẽ bị mất cân bằng nếu như giờ ngủ bị thay đổi, chẳng hạn như ngủ muộn hoặc sớm hơn so với mọi khi. Hiện tượng đau đầu thường xuất hiện vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Hãy duy trì giờ ngủ cố định.
Các hoạt động thể chất
Các hoạt động thể chất thỉnh thoảng gây kích thích và dẫn tới đau đầu. Hãy tập luyện phù hợp với thể lực. Ngoài ra, khởi động không hợp lý trước khi tập, dinh dưỡng kém, uống nước không đủ, tập quá sức cũng là những tác nhân gây đau đầu.
Chất bảo quản thực phẩm
Một số chất bảo quản thực phẩm như nitrate làm giãn nở mạch máu, trở thành tác nhân gây đau đầu.
Dị ứng thức ăn
Hiện tượng này có thể gây ra đau đầu nhẹ. Tránh sử dụng những thực phẩm mẫn cảm với cơ thể, đặc biệt là trước khi lao động hay làm việc gì cần nhiều thể lực.
Xem thêm…
Công việc là một trong những nguyên nhân lớn khiến bạn đau đầu. Bất kỳ điều gì làm tăng mức độ stress đều có thể gây ra chứng đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu. Đối với chứng đau đầu do căng thẳng, bệnh xảy ra khi các đường truyền dẫn thần kinh trong não trở nên nhạy cảm hơn. Còn chứng đau nửa đầu lại xuất hiện do những thay đổi bên trong não.
Thời tiết nóng
Khi nhiệt độ lên cao, chứng đau nửa đầu hoặc các chứng đau đầu khác cũng sẽ phát triển theo. Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, nguy cơ đau đầu sẽ tăng thêm 7% nếu nhiệt độ tăng thêm 90F.
Cà phê
Cà phê làm co thắt các mạch máu và gây ra hiện tượng đau đầu. Vậy nếu bạn là một "tín đồ" của cà phê nhưng lại hay bị đau đầu thì cách duy nhất là phải tiết chế nhu cầu, giảm cả về chất và lượng cà phê bạn uống mỗi ngày.
Nồng độ cồn cao
Rượu làm cơ thể bạn bị mất nước và giảm lượng đường trong máu, làm giãn nở mạch máu. Uống nhiều nước có thể xử lý được hiện tượng này.
Mùi hương đậm đặc
Những mùi đậm đặc, thậm chí là mùi dễ chịu, cũng có thể là nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu ở nhiều người, bởi mùi hương có thể gây kích thích hệ thần kinh. Những loại mùi có thể gây ra chứng đau nửa đầu gồm có sơn, nước hoa và một số loại hoa...
Phụ kiện của tóc
Cách trang điểm cho tóc cũng có thể là nguyên nhân khiến bạn đau đầu. Buộc tóc đuôi ngựa chặt có thể làm căng các mô liên kết trong da đầu. Đeo băng đô, tết bím, đội mũ chật cũng gây ra hậu quả tương tự. Nếu đây là nguyên nhân khiến bạn đau đầu thì hãy để tóc tự nhiên. Điều này có thể giúp bạn nhanh chóng giảm đau.
Hút thuốc
Hút thuốc là một nguyên nhân gây đau đầu, không chỉ ở người hút mà cả người ngửi mùi thuốc lá. Khói thuốc chứa chất nicotine vốn làm co các mạch máu trong não. Từ bỏ thuốc lá hoặc giảm sự tiếp xúc với khói thuốc có tác dụng chữa trị cơn đau đầu từng chùm (một loại đau đầu rất dữ dội tại một bên diễn ra nhiều lần) rất hiệu quả.
Bỏ bữa
Đau đầu do bị đói thường không rõ ràng. Nếu bạn bỏ bữa, có thể đầu bạn sẽ bị đau trước khi bạn nhận ra mình đang đói. Nguyên nhân là do lượng đường trong máu giảm. Tuy nhiên, không phải vì thế mà bạn tìm cách khắc phục cơn đau đầu loại này bằng cách ăn một thanh kẹo.
Thay đổi giờ ngủ
Nhịp sinh học sẽ bị mất cân bằng nếu như giờ ngủ bị thay đổi, chẳng hạn như ngủ muộn hoặc sớm hơn so với mọi khi. Hiện tượng đau đầu thường xuất hiện vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Hãy duy trì giờ ngủ cố định.
Các hoạt động thể chất
Các hoạt động thể chất thỉnh thoảng gây kích thích và dẫn tới đau đầu. Hãy tập luyện phù hợp với thể lực. Ngoài ra, khởi động không hợp lý trước khi tập, dinh dưỡng kém, uống nước không đủ, tập quá sức cũng là những tác nhân gây đau đầu.
Chất bảo quản thực phẩm
Một số chất bảo quản thực phẩm như nitrate làm giãn nở mạch máu, trở thành tác nhân gây đau đầu.
Dị ứng thức ăn
Hiện tượng này có thể gây ra đau đầu nhẹ. Tránh sử dụng những thực phẩm mẫn cảm với cơ thể, đặc biệt là trước khi lao động hay làm việc gì cần nhiều thể lực.